Kodeks etyczny i komisja etyczna

Decyzje etyczne podejmowane w oparciu o jedną lub kilka z tych zasad oraz przy braku konfliktu z innymi uważa się za uzasadnione w sposób racjonalny. Jednakże w praktyce spotkać się można z sytuacjami, w których niemożliwym jest pogodzenie ze sobą wszystkich stosownych zasad, a konieczny okaże się wybór między nimi. W takim wypadku decyzje czy podjęte działania niekoniecznie są nieetyczne tylko dlatego, że są kontrowersyjne lub dlatego, że inny terapeuta mógłby w tych samych okolicznościach wyciągnąć odmienne wnioski.

Pracując zgodzie z niniejszymi ramowymi zasadami etycznymi nieuchronnie napotkamy sytuacje, w których wystąpią konkurujące ze sobą priorytety. W takich okolicznościach rodzi się pokusa, by porzucić jakąkolwiek analizę etyczną, aby uciec od wydawałoby się nierozwiązywalnych sprzeczności. Niniejszy dokument powstał po to, by wspierać terapeutów w takich sytuacjach poprzez kierowanie ich uwagi na istotne kryteria etyczne, które mogą być wzięte pod uwagę, oraz wskazanie alternatywnych, potencjalnie użytecznych, podejść do kwestii etycznych.

Żaden dokument dotyczący etyki nie zaradzi na wszelkie kłopoty związane z podejmowaniem decyzji w zmieniających się i niepewnych okolicznościach. Akceptując niniejsze ramy etyczne, członkowie PTUK zobowiązują się do stawienia czoła wyzwaniom związanym z dążeniem do bycia etycznym nawet, gdy łączy się to z podejmowaniem trudnych decyzji czy odważnych działań.

ZASADY ETYCZNE TERAPEUTÓW PLAY THERAPY w podejściu brytyjskim

Wierność (fidelity): szacunek dla zaufania, którym obdarzono terapeutę

Bycie godnym zaufania to niezbędny warunek do zrozumienia oraz rozwiązywania kwestii etycznych. Terapeuci stosujący się do tej zasady podejmują działania okazując szacunek wobec zaufania, którym zostali obdarzeni, uznają że zachowanie poufności jest powinnością wynikającą z okazanego im przez klienta zaufania, ograniczają przekazywanie jakichkolwiek informacji poufnych do sytuacji, w których wiąże się to z osiągnięciem celów, będących pierwotną przyczyną przekazania im tych informacji.

Autonomia (autonomy): poszanowanie dla prawa klienta do samostanowienia

Zasada ta podkreśla wagę i uznanie na każdym etapie faktu, że dziecko / nastolatek jest pełnoprawną osobą, posiadającą zdolności umożliwiające jej zdrowienie oraz rozwój poprzez proces terapeutyczny. I chociaż skierowanie lub zalecenie terapii może być wydane przez dorosłego odpowiadającego za dobrostan dziecka, to terapeuta musi zawsze uznawać interes dziecka za nadrzędny.

Zasada autonomii wyklucza manipulowanie klientami wbrew ich woli. Nawet w celu uzyskania społecznie korzystnych rezultatów.

Terapeuci szanujący autonomię klientów dbają o rzetelność w działaniach marketingowych oraz przy informowaniu o świadczonych usługach, uzyskują dobrowolną oraz świadomą zgodę klienta lub, w przypadku gdy dziecko nie jest w stanie takiej udzielić, jego prawnego opiekuna; otwarcie negocjują szczegółowe warunki współpracy przed zobowiązaniem się ze strony klienta do skorzystania z ich usług; chronią prywatność klienta; chronią poufność przekazywanych informacji; zwykle uzależniają udostępnienie jakichkolwiek informacji poufnych od uzyskania zgody klienta/opiekuna; powiadomiają klienta oraz jego opiekuna/-ów lub osoby prawnie odpowiadające za klienta przed wystąpieniem przewidywalnych konfliktów interesu lub natychmiast po ich ujawnieniu się.

Dobrostan (beneficence): zobowiązanie do promowania dobrostanu klienta

Zasada dobrostanu oznacza działanie w najlepszym interesie klienta, w oparciu o profesjonalną ocenę jego sytuacji. Nakazuje ona terapeucie pracę ściśle w ramach jego kompetencji oraz świadczenia usług popartych odpowiednimi szkoleniami i doświadczeniem terapeuty.

Działania na rzecz zagwarantowania najlepszego interesu klienta wymagają systematycznego monitorowania terapii oraz jej wyników w oparciu o najlepsze, dostępne środki. Ważne jest, aby podjęte działania terapeutyczne były prowadzone w oparciu o badania naukowe oraz towarzyszyła im systematyczna refleksja nad ich przebiegiem i skutkami.

Powinność działania w najlepszym interesie klienta jest szczególnie istotna przy pracy z klientami, których zdolność do autonomii jest ograniczona z powodu niedojrzałości, braku zrozumienia sytuacji, skrajnych emocji, poważnych zaburzeń lub innych, istotnych okoliczności.

Nieszkodzenie (non- maleficence): zobowiązanie do unikania działania na szkodę klienta

Nieszkodzenie obejmuje: unikanie seksualnego, finansowego, emocjonalnego lub w innej formie wykorzystania klienta; unikanie podejmowania działań niekompetentnych oraz niewłaściwych; nieświadczenie usług, gdy jest się do tego niezdolnym z powodu choroby, okoliczności osobistych lub odurzenia czy upojenia.

Terapeuta ma obowiązek etyczny do działania na rzecz łagodzenia wszelkiej krzywdy zadanej klientowi, nawet jeśli krzywda taka jest nieunikniona lub zadana nieumyślnie. Posiadanie odpowiedniego ubezpieczenia może być przydatne w przypadku żądań w zakresie odszkodowania.

Terapeuci są osobiście zobowiązani do kwestionowania, gdy to konieczne, niekompetencji lub niewłaściwego postępowania innych, a także do uczestniczenia w dochodzeniach i/lub postępowaniach sądowych, których przedmiotem jest działanie terapeutyczne odbiegające od standardów kompetencji terapeutycznych i/lub powodujące szkodę dla całej profesji.

Sprawiedliwość (justice): sprawiedliwe i bezstronne traktowanie wszystkich klientów oraz świadczenie odpowiednich usług

Zasada sprawiedliwości zakłada bycie sprawiedliwym i uczciwym wobec wszystkich klientów oraz poszanowanie ich praw człowieka i godności. Zwraca ona szczególną uwagę na świadomą refleksję nad wymogami i zobowiązaniami wynikającymi z przepisów prawa oraz bycie czułem na potencjalne konflikty między zobowiązaniami prawnymi, a tymi natury etycznej.

Sprawiedliwość w świadczeniu usług zakłada zdolność do bezstronnego określenia rodzaju świadczonych klientom usług oraz ich odbiorców. Zobowiązanie do bycia uczciwym wymaga zaś zdolności do poszanowania różnic między ludźmi oraz przekonanie o równości szans i unikanie dyskryminowania poszczególnych osób lub społeczności ze względu na ich uprawnione cechy osobowe lub społeczne. Terapeuci mają obowiązek dążenia do zapewnienia uczciwego świadczenia usług terapeutycznych, dostępnych oraz stosownych do potrzeb potencjalnych klientów.

Szacunek dla samego siebie (self- respect): budowanie wiedzy terapeuty na temat samego siebie oraz dbanie o siebie

Zasada szacunku dla samego siebie oznacza, że terapeuta stosuje wszystkie wymienione powyżej zasady w stosunku do samego siebie. Zasada ta obejmuje, w zależności od potrzeb terapeuty, korzystanie z doradztwa lub terapii oraz innych form rozwoju osobistego.

Etyczną powinnością terapeuty jest korzystanie z superwizji celem zapewnienia właściwego wsparcia i rozwoju w sferze osobistej i zawodowej, a także korzystanie ze szkoleń oraz innych okazji do ciągłego nabywania kompetencji zawodowych. Ochrona przed zobowiązaniami finansowymi wynikającymi z pracy terapeutycznej zwykle wymaga wykupienia odpowiedniego ubezpieczenia. Zasada szacunku dla samego siebie stymuluje aktywny udział terapeuty w działaniach poprawiających jakość życia oraz relacji społecznych, niezależnych od pracy terapeutycznej.

Źródło (w języku angielskim): http://www.playtherapy.org/Standards/Ethical-System/Principles